Michel van den Heuvel is hoogleraar longoncologie en afdelingshoofd van de afdeling longziekten in het Radboud Universitair Medisch Centrum. Hij vertelt hoe innovaties van de afgelopen paar jaar bijdragen aan een hogere kwaliteit oncologische zorg.

Kanker

Er zijn meer dan 100 verschillende vormen kanker, waarvan longkanker er een is. “Simpel gezegd heb je last van cellen die ontaard zijn vanwege allerlei biologische processen in die cel. Deze verstoringen worden vaak veroorzaakt door invloeden uit de omgeving, zoals de zon of sigarettenrook. Biomarkers zijn merkstofjes in cellen of in het lichaam die iets zeggen over het gedrag en het type kanker. Biomarkers worden gebruikt om te analyseren wat voor een kanker het betreft en welke behandeling de beste kans heeft om aan te slaan. Zo vergroot het toepassen van biomarkers de kans op een succesvolle behandeling.” Niet alle ziekenhuizen kunnen alle biomarkers meten vanwege de complexiteit van de technieken. Daarom is het belangrijk dat ziekenhuizen in samenwerking voor elke patiënt kunnen komen tot een gepersonaliseerd behandelplan.

De biomarker PD-L1

PD-L1 is een eiwit dat zich (onder andere) op kankercellen bevindt en is een goed voorbeeld van een biomarker voor kanker. Hoe groter het aantal kankercellen waarop het PD-L1 eiwit aanwezig is, hoe hoger de kans dat immuuntherapie effectief zal zijn voor deze patiënt. Bovendien is op basis van de hoeveelheid PD-L1 op de kankercel te bepalen welke combinatie van behandelingen het beste aanslaat. “Immuuntherapie werkt niet bij iedereen. Het is daarom belangrijk om een goede voorspelling te kunnen doen of de therapie voor een individu zal aanslaan; is die kans klein, dan is het beter voor een andere therapie te kiezen. Van de patiënten met longkanker met een hele hoge waarde PD-L1 zal ongeveer de helft reageren op immuuntherapie. Op het moment dat de waarde lager is dan 50%, is het nodig om de immuuntherapie te combineren met chemotherapie. Vervolgens kijken we naar andere biomarkers om te weten welk soort chemotherapie het best zal aanslaan.”

Gepersonaliseerde behandeling

“PD-L1 is de eerste biomarker die ons helpt om behandeling met immuuntherapie te personaliseren. Er zitten nog andere biomarkers in de pijplijn, die op niet al te lange termijn worden geïmplementeerd in de standaard zorg. Wij doen zelf veel vroege fase onderzoek. Zo hebben we een techniek ontwikkeld om aan de hand van uitgeademde lucht te kunnen voorspellen of een patiënt zal reageren op immuuntherapie. Een patiënt blaast in een apparaatje en dat vertelt ons met een behoorlijke betrouwbaarheid of immuuntherapie gaat werken. Dergelijke testen moet nog een bepaald aantal fasen van ontwikkeling doormaken voordat we hem kunnen toepassen in de standaard zorg.” Er is veel kennis en kunde nodig om deze biomarkers juist in te zetten en af te lezen. Aflezen van het patroon vergt ervaring.

Nieuwe ontwikkelingen

Elk jaar komen er nieuwe medicijnen en biomarkers bij. “Dit jaar komen er bijvoorbeeld weer twee soorten medicijnen op de markt voor mensen met longkanker. Door het gebruik van de juiste testen kunnen wij de juiste medicijnen inzetten voor de behandeling van een patiënt.” Elke kanker is anders en heeft een andere behandeling nodig. De ontwikkelingen op dit gebied gaan erg snel en niet alle ziekenhuizen kunnen deze snelheid bijbenen. Vraag de longarts naar mogelijkheden om de ziekte te kunnen testen op alle relevante biomarkers. Uiteindelijk verdient elke patiënt de beste behandeling!

Dit artikel is financieel mogelijk gemaakt door MSD. De hierin besproken meningen en ervaringen zijn afkomstig van de geïnterviewde personen, MSD heeft geen invloed op de inhoud gehad.

NL-NON-00195