Onze hersenen hebben zuurstof nodig. Sterker nog, ze kunnen niet zonder. Gemiddeld kan een mens vier tot vijf minuten met een verminderde zuurstoftoevoer naar de hersenen, maar als die tijd langer is, treedt er schade op. En als de zuurstoftoevoer langer uitblijft, wordt het hersenletsel ook groter. Bij zowel korte als lange reanimatie (bijvoorbeeld na een hartaanval of bijna-verdrinking) kunnen mensen problemen van dit niet-aangeboren hersenletsel ondervinden. Goede revalidatie is voor deze patiënten van groot belang.

Gevolgen van niet-aangeboren hersenletsel

“We noemen dit anoxische schade”, verduidelijkt Coen van Bennekom, bijzonder hoogleraar aan het AMC. “Allereerst treden geheugenproblemen op. Deze patiënten kunnen met name recente informatie niet onthouden. Als het zuurstoftekort langer heeft geduurd, wordt dat geheugenverlies sterker en dan zie je ook een afasie. Ze hebben dan problemen om woorden te vinden. Plus allerlei motorische afwijkingen, trillen of zelfs verlammingen. In deze gevallen heeft het zuurstoftekort erg lang geduurd en deze mensen komen vaak in een verpleeghuis terecht.”

Hersenletsel gevolgen | Mijn Gezondheidsgids

Het belang van revalidatie: begeleiding en voorlichting

In de revalidatiekliniek komt van Bennekom patiënten met geheugenproblemen en afasie als gevolg van anoxie tegen. Wat kan revalidatie voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel betekenen? “We brengen de problematiek in kaart, kijken of er iets van herstel op kan treden of leren mensen omgaan met externe geheugenmiddelen. Dat kan variëren van een PDA tot een schrijfblokje. Toch blijven er vaak ernstige storingen in het recente geheugen. Voorlichting en begeleiding van de familie en/of partner is dan vereist. Voor de patiënt in kwestie is het van belang om een zinvolle dagbesteding vinden, passend bij de mogelijkheden van de patiënt.” Emoties zijn door het zuurstoftekort niet verdwenen, waardoor patiënten wel eens wanhopig kunnen worden, of zelfs agressief omdat ze niet goed weten wat er aan de hand is. “In die situaties ben je erg afhankelijk van de mensen in je omgeving.”

Meer aandacht voor de negatieve gevolgen van reanimatie

In het verleden was er vrij weinig maatschappelijke aandacht voor het ziektebeeld, maar dat is tegenwoordig sterk verbeterd. “Eigenlijk zou na elke reanimatie aandacht moeten zijn voor eventuele problemen op het gebied van geheugenverlies, terugkeer naar het werk of zaken die de partner opvallen. Er worden, denk ik, toch nog vrij veel mensen naar huis gestuurd die dit soort schade opgelopen hebben en later vastlopen in het werk of de relationele sfeer.” Zeker als mensen kortstondig gereanimeerd zijn, wordt over het algemeen weinig schade vermoed.

Reanimatie is niet zo effectief als het pompen van het hart zelf. Het blijft een zeer beperkt hulpmiddel. Iets doen is echter beter dan niets doen om schade aan essentiële organen, zoals de hersenen, zoveel mogelijk te beperken.