Impulsieve mannen met psychopathische trekken hebben afwijkingen in hun hersenverbindingen. Zij hebben slechtere zogeheten ‘wittestofverbindingen’ tussen bepaalde hersengebieden. Dat publiceren onderzoekers van de Radboud Universiteit en het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie (NIFP).

Psychopathie wordt onder andere gekenmerkt door een gebrek aan inlevingsvermogen en schuldgevoelens, een vlak gevoelsleven, en manipulatief, impulsief en antisociaal gedrag. Criminelen vertonen vaker psychopathische trekken dan niet-criminele mensen, maar de ernst en uitingsvorm van psychopathische trekken variëren sterk per persoon.

Verschillen in psychopathie

Psychopathie is geen eenduidige aandoening: aan de ene kant staan mensen die veelal manipulatief en doordacht gedrag vertonen, aan de andere kant mensen die vooral impulsief en antisociaal zijn. Eerder onderzoek naar de link tussen psychopathie en afwijkingen in de hersenen maakte veelal geen onderscheid in deze subtypen van psychopathie. Om een zo gelijk mogelijke groep te onderzoeken, maakten de onderzoekers daarom onderscheid tussen mannen die problemen hebben met zelfbeheersing en mannen die dat niet hebben. Impulsiviteit is een voorspeller voor crimineel gedrag: hoe impulsiever je bent, hoe hoger het risico dat je een delict pleegt.

Afwijkingen in het brein

De wetenschappers onderzochten 25 mannen die verdacht worden van het plegen van een ernstig delict, zoals moord of verkrachting. Daarbij werd bekeken of en welke psychopathische kenmerken zij vertonen. Ook werden er hersenscans gemaakt om de wittestofverbindingen in het brein te bekijken. Deze verbindingen zijn te vergelijken met een soort snelwegen en zijn belangrijk voor de samenwerking van verschillende hersengebieden. Uit deze scans bleek dat er bij impulsieve mannen een verband is tussen psychopathische trekken en afwijkingen in de wittestofverbindingen.

Emotionele kenmerken

Toen de onderzoekers nog verder inzoomden op deze bevinding, bleek dat met name de emotionele kenmerken van psychopathie in verband kunnen worden gebracht met afwijkingen in de wittestofverbindingen. Een belangrijke afwijkende verbinding was die tussen het voorste gedeelte van het brein, de prefrontale cortex, en een hersengebied aan de zijkant, de amygdala. Dat zijn hersengebieden die betrokken zijn bij de controle en verwerking van emoties. Onderzoeker Anouk Vermeij van het NIFP: ‘Afwijkingen in deze verbindingen kun je vergelijken met slechtere kwaliteit van snelwegen: als het wegdek van onvoldoende kwaliteit is, dan stagneert het verkeer van A naar B. Je kunt je dus voorstellen dat er bij afwijkende wittestofverbindingen problemen ontstaan die samen kunnen hangen met crimineel gedrag, zoals problemen met zelfbeheersing en emotieverwerking.’

Inzicht in cognitieve functies

Het onderzoek benadrukt de noodzaak om de verschillen tussen criminelen met psychopathische kenmerken in kaart te brengen. ‘Op groepsniveau, zonder onderscheid in impulsiviteit, zagen wij namelijk geen verbanden tussen kenmerken van psychopathie en wittestofverbindingen. Op dit moment is er geen goede behandeling voor psychopathie omdat er grote verschillen zijn in gedrag tussen psychopaten. Verder onderzoek moet meer inzicht geven in welke cognitieve functies er verstoord zijn bij impulsieve criminelen. Dat kunnen aanknopingspunten zijn voor behandeling. Als je namelijk weet welke cognitieve functie verstoord is, kan je daar op trainen. Daarnaast is het onderscheid ook belangrijk voor zo vroeg mogelijke diagnose’, aldus Vermeij.

Bron: Radboud Universiteit