Longkanker wordt bij de meeste patiënten gediagnosticeerd in een vrij laat stadium. Daardoor is de kans groot dat er uitzaaiingen in het lichaam te vinden zijn en dat de kanker niet operatief te verwijderen is. Innovatieve therapieën verlengen de levensduur van patiënten aanzienlijk. Prof. Dr. Joachim Aerts is hoofd van de afdeling longgeneeskunde in het Erasmus MC. Hij richt zich vooral op behandeling van longkanker- en asbestkankerpatiënten en doet tevens onderzoek om behandelingen zo veel mogelijk te verbeteren. Hij vertelt over de meest recente ontwikkelingen op het gebied van longkankerbehandeling.

“Vergeleken met een decennium geleden is er enorm veel veranderd. De diagnostiek en behandelingsmogelijkheden zijn uitgebreid. Met de CT- en PET-scan kan de kanker in een eerder stadium ontdekt worden. De radiotherapie is nauwkeuriger geworden waardoor de tumor heel gericht kan worden bestraald en er zijn veel innovaties op het gebied van twee relatief nieuwe behandelmethodes: immuuntherapie en doelgerichte therapie.”

Ziekte van het immuunsysteem

Normaal gesproken wordt een afwijkende cel door het afweersysteem herkend en opgeruimd, zoals gebeurt met een virus of bacterie. Kankercellen hebben de eigenschap ontwikkeld om het afweersysteem voor de gek te houden. Ze kunnen zich bijvoorbeeld onherkenbaar maken voor het afweersysteem of kunnen een afweerreactie onderdrukken. De kankercel krijgt zo de ruimte om zich te vermenigvuldigen en daardoor ontstaat er een tumor. “We krijgen steeds meer inzicht in hoe de kankercel dit voor elkaar krijgt. Daarom kunnen we patiënten ook een betere behandeling bieden.”

Werking van immuuntherapie

Immuuntherapie kan worden ingezet bij longkanker als blijkt dat de kankercellen inderdaad invloed hebben op het afweersysteem. Het eigen afweersysteem wordt in dit geval ingezet tegen de kanker.

Deze therapie kan de ‘aan- en uitknop’ van het afweersysteem beïnvloeden. Als de kankercel het activeren van het afweersysteem onderdrukt, kan deze medicatie de kankercel overrulen en het afweersysteem alsnog activeren. We hebben misschien wel 100 van deze ‘aan- en uitknopjes’ waarvoor we op zoek moeten naar verschillende behandelingen met immuuntherapie.

Het blijkt dat, nadat de immuuntherapie gestart is, de kankercellen een ontsnappingsmechanisme opzetten. Hierdoor reageren patiënten soms eerst wel goed op een bepaalde behandeling, maar is de therapie naar verloop van tijd niet meer afdoende. De kankercellen zijn dan resistent geworden voor de bepaalde behandeling. “Vervolgens moet er worden gekeken of er een andere vorm van immuuntherapie kan worden ingezet of dat met een andere behandelvorm de kanker onderdrukt en/of bestreden kan worden.

Doelgerichte therapie

Een tweede behandelmethode waar veel onderzoek naar wordt gedaan, is doelgerichte therapie (er wordt ook gesproken van targeted therapie). Doelgerichte therapie betreft een behandeling gericht op veranderingen in het genetisch materiaal van de kankercel die maken dat de kanker ontstaat. “Over dat proces krijgen we steeds meer kennis; hierdoor zijn er meer en meer specifieke behandelingen voor patiënten. Door technische innovaties worden er ook steeds meer zeldzame vormen van genetsiche afwijkingen ontdekt bij patiënten. Er moet nog veel onderzoek gedaan worden om voor al deze zeldzame afwijkingen een effectieve behandeling te kunnen geven.page2image3742608

Dit artikel is financieel mogelijk gemaakt door MSD. De hierin besproken meningen en ervaringen zijn afkomstig van de geïnterviewde personen, MSD heeft geen invloed op de inhoud gehad.

NL-NON-00256