Ongeveer een op de drie Nederlanders krijgt kanker en dat aantal stijgt nog steeds. Belangrijkste oorzaak is de vergrijzing: het merendeel van de patiënten is 65 jaar of ouder. Tegelijkertijd is het sterfterisico de afgelopen decennia drastisch gedaald. Was in 1949 25 procent van de patiënten na vijf jaar nog in leven, in 2012 was dat gestegen tot 61 procent.

Betere diagnose en behandeling

De successen in de strijd tegen kanker doen zich voor in zowel de diagnostiek als de behandeling. Wetenschappelijk onderzoek zorgt dat de diagnose van kanker steeds vaker wordt gesteld voordat een tumor is uitgezaaid. Als een tumor op tijd wordt ontdekt hoeft de behandeling minder ingrijpend te zijn en neemt de kans op bijkomende schade af. Ook de behandelmethoden, inclusief medicatie, zijn verbeterd. Er kan veel gerichter worden bestraald en operaties worden steeds minder belastend, met minder kans op complicaties.

De kwaliteit van leven

Als steeds meer mensen na vijf jaar nog in leven zijn, maar wel met veel pijn en ander ongemak, dan is de vraag of we daar veel mee opgeschoten zouden zijn. Gelukkig is het tegendeel het geval: veel exkankerpatiënten kunnen na hun ziekte weer volledig functioneren. Overigens gaat het bij dit alles wel om gemiddelden. Voor bepaalde soorten kanker en voor bepaalde patiënten zijn de vooruitzichten helaas veel minder rooskleurig.

Behandeling steeds meer afgestemd op het individu

Nieuw in het onderzoek naar en de behandeling van kanker is de rol van genetische eigenschappen. Waarom zijn bepaalde tumoren bij de ene patiënt veel ingrijpender en agressiever dan bij de ander? Onderzoekers begrijpen steeds beter welke rol genetische factoren hierin spelen. De behandeling wordt waar mogelijk afgestemd op de genetische kenmerken van de individuele patiënt.

Het feit dat individuele genetische factoren zo belangrijk zijn betekent ook dat een alomvattende doorbraak in de strijd tegen kanker misschien een illusie is. De verschillen tussen diverse soorten kanker zijn groot en nu blijken ze ook binnen die soorten groter dan eerder gedacht.

De roep om specialisatie

Nu we steeds meer weten over kanker, nu de behandeling van verschillende soorten kanker specialistischer wordt, nu zorg en behandeling op maat effectiever blijken, neemt de roep om specialisatie toe. Deskundigen zijn het erover eens dat oncologen een minimaal aantal patiënten per jaar zouden moeten behandelen om voldoende ervaring op te doen. Oefening baart kunst. Het gaat echter niet alleen om volume vindt Marsja Meijer, persvoorlichter van KWF Kankerbestrijding. “Het gaat om een ingespeeld team, de juiste apparatuur, de hele infrastructuur binnen gespecialiseerde oncologisch centra.”