Pijn heeft doorgaans een belangrijke signaalfunctie bij acute aandoeningen en waarschuwt ons dat ons lichaam gevaar loopt als geen aandacht wordt besteed aan de oorzaak van de pijn. In geval van langdurende pijnklachten gaat deze waarschuwingsfunctie verloren en zal de pijn behandeld moeten worden om kwaliteit van leven te herwinnen. “Neuromodulatie, ook wel ruggenmergstimulatie of spinal cord stimulatie (SCS) genoemd, is een effectieve methode om via elektrische impulsen de signalen die naar de hersenen gaan te veranderen waardoor de pijn niet ervaren wordt” vertelt pijnspecialist en anesthesioloog dr. Katja Bürger van het Pijnbehandelcentrum Alrijne Ziekenhuis.

Wanneer kan deze behandeling worden ingezet?

Bürger: “Neuromodulatie vormt in Nederland het laatste station op gebied van pijnbestrijding nadat de gebruikelijke behandelingen, zoals fysiotherapie, pijnstillers of zenuwblokkades, niet of onvoldoende werken vanuit het principe ‘eenvoudig als het kan, ingewikkeld als het moet’. Neuromodulatie wordt ook toegepast als eerdere behandelingen gepaard gaan met ernstige bijwerkingen. In aanmerking komen patiënten met blijvende zenuwpijn na een rug of nekoperatie, door posttraumatische dystrofie of door zenuwschade. Ook patiënten met ernstige pijn op de borst die niet meer met medicijnen of behandelingen van de cardioloog te verbeteren zijn, kunnen veel baat hebben van deze behandeling.”

Hoe werkt neuromodulatie?

“Een neurostimulator is een apparaat lijkend op een pacemaker. Het apparaat geeft via een of meer geleidingsdraden in het wervelkanaal elektrische impulsen af dichtbij het ruggenmerg om pijnsignalen te blokkeren,”, legt pijnspecialist en anesthesioloog dr. Robert Sie uit. “Voordat zo’n systeem geïmplanteerd wordt, vindt eerst een gedegen proefperiode plaats. Met behulp van een afstandsbediening kan de patiënt dan de definitieve neurostimulator aan- en uitzetten en de stroomsterkte aan zijn behoeftes aanpassen. Om met deze vorm van pijnbestrijding een optimaal resultaat te behalen is individueel maatwerk nodig.”

Op welke wijze wordt de behandeling gepersonaliseerd?

Sie: “Er zijn diverse mogelijkheden om signalen via de elektrodes naar het ruggenmerg te sturen. Tijdens de operatie zelf wordt samen met de patiënt de optimale ligging van de geleidingsdraden bepaald. De afstemming van een inwendig ruggenmergstimulatiesysteem kent bovendien qua software veel mogelijkheden waardoor doorgaans een pijn- bestrijding op maat mogelijk is.”

Waar kunnen mensen terecht voor die behandeling?

Sie: “Naast pijnpompen, die geneesmiddelen rond het ruggenmerg toedienen, is ruggenmergstimulatie de meest ingrijpende vorm van pijnbehandeling. Deze complexe behandeling wordt in speciale expertisecentra uitgevoerd waar een infrastructuur rondom een patiënt aanwezig is. Neuromodulatie is teamwork. In het Alrijne Ziekenhuis overleggen de pijnspecialisten samen met neurologen en neurochirurgen over de individuele neuromodulatie-trajecten. Een team van pijnspecialisten, verpleegkundig specialisten, psychologen en fysiotherapeuten begeleidt de patiënten voor, tijdens en na de ingreep. Dat hele netwerk is nodig voor zowel het fysieke als het psycho-emotionele herstel.”

Wat zijn voor de patiënten de belangrijkste voordelen van deze behandeling?

Bürger: “Het is een elektrische en lokale behandeling. De patiënt ervaart dus geen chemische bijwerkingen zoals bij medicijnen. Tegelijkertijd is deze therapie volkomen veilig en het neuromodulatiesysteem kan ook altijd weer verwijderd worden. Het geeft mensen echt de regie over de behandeling en daarmee ook over hun leven. Ook zien wij op dit moment veel innovatieve en veelbelovende ontwikkelingen op het gebied van neuromodulatie, waarmee we in de toekomst onze patiënten nog beter kunnen helpen.”