“Steeds vaker moet ik nee verkopen”: waarom ik als wijkverpleegkundige een eigen weg zocht om mensen thuis bij te staan

Een verpleegkundige over de drukte in de thuiszorg, mantelzorgers die het overzicht kwijtraken, en het plan dat daaruit ontstond.

Ik ben sinds 2019 afgestudeerd verpleegkundige en werk al jaren in de thuiszorg. Het is het mooiste vak dat ik me kan voorstellen, maar het wordt zwaarder. Niet door het werk zelf, maar door wat eromheen gebeurt. De afgelopen jaren moet ik steeds vaker nee verkopen. Niet omdat de zorg niet nodig is, maar omdat het simpelweg te vol is. Er is te weinig capaciteit voor te veel mensen, en dat betekent dat ik aan de deur sta bij iemand die hulp nodig heeft en moet zeggen dat het even niet kan.

Dat doet iets met je. En het bracht me bij een vraag die me niet meer losliet: als ik niet altijd de zorg zelf kan leveren, kan ik mensen dan op een andere manier bijstaan?

Door de bomen het bos niet meer zien

Er is nog iets dat ik bij vrijwel elk huisbezoek tegenkom. Mensen weten niet welke mogelijkheden er zijn. Ik merk dat ik thuis vaak alles moet uitleggen: wat er kan via de wijkverpleging, wat via de gemeente loopt, waar je hulpmiddelen aanvraagt, hoe alarmering werkt, wanneer je bij het CIZ moet zijn. Het is een wereld op zichzelf, en wie er voor het eerst in terechtkomt, raakt verdwaald.

Het zijn vooral de mantelzorgers en de cliënten zelf die door de bomen het bos niet meer zien. Ze willen het goed doen, ze zoeken zich suf, en ze raken er overbelast van. De zorg voor een naaste is al zwaar genoeg zonder dat je er een doolhof aan regelingen bovenop krijgt. Ik zag mensen vastlopen op iets wat met de juiste begeleiding niet zo ingewikkeld had hoeven zijn.

Daarom ben ik Zorgbaar begonnen

Uit die twee dingen, de drukte en de onduidelijkheid, is Zorgbaar ontstaan. Het idee is eenvoudig: mensen bijstaan, ontlasten en wegwijs maken in een thuiszorgland dat voor de meeste mensen onnavigeerbaar is. Niet om de bestaande zorg te vervangen, maar om mensen te helpen er hun weg in te vinden en de juiste hulp op de juiste plek te krijgen. Het doel daarachter is voor mij heel concreet: het mogelijk maken dat iemand zo lang en zo veilig mogelijk thuis kan blijven wonen.

Het Thuisplan: de hele situatie in kaart

Om dat praktisch te maken heb ik het Thuisplan ontwikkeld. Ik kom langs en bekijk de complete situatie, niet alleen het probleem van dat moment. We brengen de zorgvraag in kaart over zes domeinen: persoonlijke verzorging, verpleging, huishouden, welzijn (denk aan eenzaamheid, dagbesteding en maaltijden), cognitie en veiligheid.

Per onderdeel werk ik volgens dezelfde methodiek die ik in de wijkverpleging gebruik: probleem, oorzaak, symptomen, doel en interventie. Zo wordt niet alleen zichtbaar wat er speelt, maar ook wat eraan te doen is, met per actievlak een concrete stap en de bijbehorende aanvraag- of bestelroute. Geen vaag advies, maar een plan op papier waar iemand echt mee verder kan.

En dan is er een keuze. Je gaat zelf met het plan aan de slag, of wij nemen het regelwerk uit handen: het contact met de huisarts, de aanvraag bij het CIZ of de gemeente, het inzetten van de thuiszorg, het regelen van hulpmiddelen, alarmering en domotica. Zoveel of zo weinig als iemand zelf wil. Wat het kost, spreken we altijd vooraf eerlijk af.

Waarom soms ook particulier

Een deel van wat we doen valt buiten de reguliere, vergoede zorg. Daar krijg ik weleens vragen over, en ik vind het belangrijk om daar eerlijk over te zijn. Mijn uitgangspunt is altijd: eerst kijken wat er via de wijkverpleging en de gemeente mogelijk is, en pas waar dat tekortschiet aanvullen met particuliere inzet.

Want de realiteit is dat het systeem niet voor iedereen alles dekt. Er zijn mensen die hun laatste levensfase met kwaliteit en op hun eigen manier thuis willen doorbrengen, en ik vind dat ze daar recht op hebben. Als ik dat mogelijk kan maken door waar nodig aan te vullen, zodat thuis wonen niet alleen veilig is maar ook zinvol, dan doe ik dat graag. Niet in plaats van de zorg die er is, maar als aanvulling waar het anders niet rond zou komen.

Wat ik hoop

Ik los het personeelstekort niet op, dat besef ik goed. Maar ik kan er wel voor zorgen dat mensen sneller hun weg vinden, dat mantelzorgers minder alleen staan, en dat iemand die thuis wil blijven dat ook echt kan. Voor mij is dat de kern: niemand zou verdwaald hoeven raken op het moment dat het er het meest toe doet.

Gideon is sinds 2019 verpleegkundige en werkzaam in de thuiszorg. Hij is oprichter van Zorgbaar.