Blijf op de hoogte

Waarom bijna iedereen rond de 45 een leesbril krijgt, en wat de opties zijn

Ergens tussen uw veertigste en vijftigste gebeurt er iets wat vrijwel niemand ontgaat: de menukaart in het restaurant gaat een stukje verder van u af, en het etiket op een medicijndoosje wordt ineens lastig te lezen. Veel mensen denken dan dat hun ogen achteruitgaan. Dat is niet wat er gebeurt. Wat er verandert, is de flexibiliteit van de ooglens. En dat maakt uit voor de vraag welke oplossingen wel en niet werken.

Wat er precies verandert

Om te kunnen focussen, dat is het vermogen om snel veraf en dichtbij scherp te kunnen zien, sturen de hersenen onze accommodatie spieren aan om een vormverandering in de lens te kunnen bewerkstelligen. Dat heet accommoderen. Rond het 45e levensjaar beginnen we ons accommodatievermogen helaas langzaam te verliezen. Waardoor we langzaam maar zeker vaker een leesbril nodig hebben om scherp te kunnen zien van dichtbij. Dit wordt in de volksmond ouderdomsbijziendheid, oftewel presbyopie.

Presbyopie is geen ziekte en geen oogafwijking in de klassieke zin. Het is een voorspelbaar verouderingsproces dat iedereen doormaakt, ook mensen die hun hele leven scherp hebben gezien. Wie al bijziend is, merkt het vaak later of anders: de bril afzetten helpt dan een tijdlang bij het lezen.

Waarom een laserbehandeling hier meestal geen antwoord op is

Bij een laserbehandeling wordt de kromming van het hoornvlies aangepast. Dat werkt goed bij een afstand correctie. Voor het 45e levensjaar betekent dit dus ook dat u geen bril nodig heeft omdat u nog kunt accommoderen. De klachten bij presbyopie worden door iets anders veroorzaakt, namelijk het accommodatievermogen. Door de eigen lens te vervangen met een trifocale lensimplantaat wordt het licht verdeeld over drie afstanden en kan je dus weer zonder bril op meerdere afstanden scherp zien. 

Wat lensvervanging inhoudt

De behandeling die wél op de oorzaak ingrijpt, is een lensvervanging: de eigen lens wordt verwijderd en er komt een kunstlens in het oog voor in de plaats. Technisch is dat dezelfde ingreep als een staaroperatie. Het verschil zit in de aanleiding. Bij staar is de eigen lens troebel geworden en is er een medische reden; bij een lensvervanging om van de leesbril af te komen is die reden er niet.

Eén praktisch gevolg wordt vaak vergeten: wie zijn eigen lens laat vervangen, kan later geen staar meer krijgen. De lens die troebel zou kunnen worden, is er dan immers niet meer. Wat wel kan optreden is nastaar, een vertroebeling van het vliesje achter de kunstlens. Dat is in de praktijk goed te behandelen met een korte laserbehandeling.

Monofocaal, multifocaal of EDOF: wat u realistisch mag verwachten

Er zijn verschillende soorten kunstlenzen, en de keuze bepaalt in belangrijke mate hoe tevreden iemand achteraf is.

  • Een monofocale lens geeft scherp zicht op één afstand, meestal veraf. Voor lezen blijft dan vrijwel altijd een leesbril nodig. Het beeld is rustig en contrastrijk.
  • Een multifocale lens verdeelt het licht over meerdere afstanden. De kans om zonder bril te kunnen lezen is groter, maar er kunnen lichtkringen of strooilicht optreden, vooral bij autorijden in het donker.
  • Een EDOF-lens zit daartussenin: een uitgerekt scherptegebied in plaats van een paar vaste brandpunten. Vaak minder lichtkringen dan bij multifocaal, maar voor kleine letters is soms toch een leesbril nodig.

Bij multifocale en EDOF-lenzen speelt gewenning een grote rol. De hersenen moeten leren omgaan met het nieuwe beeld, en dat kost meestal enkele weken tot maanden. Bij de meeste mensen nemen de lichtkringen in die periode af, maar dat geldt niet voor iedereen. Het is dus geen detail voor in de kleine lettertjes, maar een van de belangrijkste vragen om vooraf te bespreken.

Voor wie is het geschikt, en voor wie niet

Of u geschikt bent voor een lensvervanging, hangt af van meer dan de leeftijd. Bij het oogonderzoek wordt gekeken naar de gezondheid van het oog en onder andere netvlies, de oogdruk en de traanfilm.

Even belangrijk is de verwachting waarmee iemand binnenkomt. Wie hoopt op het zicht van twintig jaar geleden, komt vrijwel altijd bedrogen uit. Wie de leesbril kwijt wil en accepteert dat er een gewenningsperiode is, is doorgaans tevredener.

De vraag is dus niet zozeer ‘laseren of lensvervangen’, maar wat er in uw specifieke situatie mogelijk is. Uitgebreidere uitleg over wanneer laseren niet meer kan en welke behandelingen er dan overblijven, vindt u bij een gespecialiseerde oogkliniek. Een vooronderzoek geeft uitsluitsel; zonder metingen is er weinig zinnigs over te zeggen.

Kosten en vergoeding

Een lensvervanging die wordt gedaan om van bril of lenzen af te komen, valt niet onder de basisverzekering. Die vergoedt de ingreep wel wanneer er een medische reden is, zoals staar, en dan doorgaans met een standaard monofocale lens. Wie in die situatie kiest voor een multifocale of EDOF-lens, betaalt in de regel het verschil zelf bij.

Sommige aanvullende verzekeringen keren een vast bedrag uit voor refractiechirurgie. Dat verschilt sterk per polis en per jaar, dus het loont om de voorwaarden na te lezen voordat u een afspraak maakt. Vraag de kliniek daarnaast om een totaalprijs waarin het vooronderzoek en de nacontroles zijn meegerekend, zodat u prijzen onderling kunt vergelijken.

Wanneer u sowieso naar de oogarts gaat

Geleidelijk minder scherp zien op leesafstand hoort bij de leeftijd. Een aantal klachten hoort dat niet, en die zijn reden voor een afspraak op korte termijn:

  • Plotseling wazig zien of een snelle verandering in sterkte
  • Lichtflitsen, een toename van vlekjes of een schaduw of gordijn in het gezichtsveld
  • Pijn in of rond het oog, een rood oog met verminderd zicht
  • Dubbelzien met één oog, of zicht dat ‘s nachts snel achteruitgaat

Ook zonder klachten is een periodieke oogcontrole na het veertigste levensjaar zinvol, zeker bij diabetes of wanneer glaucoom in de familie voorkomt. Veel oogaandoeningen beginnen zonder dat iemand er iets van merkt.

Tot slot

De leesbril is voor de meeste mensen een normaal en prima werkend hulpmiddel. Er is geen medische noodzaak om er iets aan te doen. Maar wie er echt last van heeft, hoeft zich er ook niet zonder meer bij neer te leggen: er zijn tegenwoordig meerdere routes, elk met eigen voordelen en beperkingen. Welke route in uw geval verstandig is, kan alleen een oogarts beoordelen na onderzoek van uw ogen.

Gerelateerde artikelen

Heb je te horen gekregen dat je kies “ontzenuwd” moet worden en vraag je je af of dat echt de enige weg is? Die vraag is terecht. Een wortelkanaalbehandeling is…

Uren typen, klikken en scrollen: je polsen hebben het op een werkdag zwaarder dan je denkt. Steeds meer mensen krijgen last van tintelende vingers, een zeurende pijn in de pols…

Steeds meer mensen dragen een smartwatch om hun gezondheid in de gaten te houden. Waar deze slimme horloges vroeger vooral werden gebruikt om berichten te ontvangen of sportprestaties bij te…

Een ziekenhuisopname, een langdurige behandeling of leven met dementie kan veel vragen van iemand en van de mensen eromheen. Stress, onzekerheid en een gevoel van verlies van regie komen vaak…

Lage rugpijn is in Nederland een van de meest voorkomende redenen om naar de huisarts te gaan. Meestal verdwijnt de pijn binnen een paar weken vanzelf, zeker als je in…

Reactie

Plaats een opmerking

Onthoudt mijn naam en e-mailadres in de browser voor de volgende keer dat ik een opmerking plaats.