Blijf op de hoogte

Is een wortelkanaalbehandeling altijd nodig, of kan het soms anders?

Heb je te horen gekregen dat je kies “ontzenuwd” moet worden en vraag je je af of dat echt de enige weg is? Die vraag is terecht. Een wortelkanaalbehandeling is een ingrijpende behandeling die tijd kost, en niet elke pijnlijke kies heeft er een nodig. Tegelijk is afwachten soms juist de slechtste keuze. Wat bepaalt eigenlijk of de zenuw nog te redden is?

Wat er precies ontstoken raakt

In het midden van elke tand en kies zit de pulpa, het zachte weefsel met zenuwvezels en bloedvaten. Dat weefsel loopt via de wortelkanalen tot in de punt van de wortel. Zolang de pulpa gezond is, voel je gewoon warm en koud.

Cariës, oftewel tandbederf, is de meest voorkomende oorzaak van problemen. Bacteriën eten zich door het glazuur en het onderliggende tandbeen naar binnen. Ook een losgelaten vulling, een scheur na hard bijten of een klap op een voortand kan de pulpa blootleggen. Soms gebeurt dat jaren eerder dan de klachten.

Komen bacteriën bij de pulpa, dan ontstaat pulpitis: een wortelkanaalontsteking. In een vroeg stadium kan die ontsteking nog herstellen. Is het weefsel afgestorven, dan herstelt het niet meer uit zichzelf.

Signalen die je niet moet negeren

Een beginnende pulpitis geeft vaak een scherpe pijnscheut bij koud of zoet, die binnen een halve minuut wegtrekt. Dat kan nog omkeerbaar zijn. Wordt de pijn bonzend, houdt hij minuten tot uren aan en word je er ‘s nachts wakker van, dan is de ontsteking meestal verder gevorderd.

Wat is een ontsteking onder een kies?

Als de bacteriën via de wortelpunt het kaakbot bereiken, spreekt men van een ontsteking onder de kies, ook wel een periapicale ontsteking of abces. Je herkent dat aan pijn bij bijten of tikken op de kies, een drukkend gevoel, soms een dikke wang of een bultje op het tandvlees.

Opvallend is dat de kies dan juist niet meer op koud reageert. De zenuw is afgestorven; de pijn komt uit het bot eromheen. Die ontsteking verdwijnt niet vanzelf, ook niet als de pijn tijdelijk afneemt.

Niet elke pijnlijke kies hoeft ontzenuwd

Ontzenuwen betekent dat de tandarts het ontstoken of afgestorven weefsel uit de kanalen verwijdert. De tand zelf blijft staan. Maar daar zijn goede redenen voor nodig.

Bij een oppervlakkig gaatje volstaat een gewone vulling. Zit het gaatje dicht bij de pulpa maar is die nog gezond, dan kan de tandarts kiezen voor een beschermende laag onder de vulling en een paar maanden afwachten met een controle. Ook een scheur of overbelasting door klemmen en knarsen vraagt eerder om een beetslijpje of een opbeetplaat dan om een wortelkanaalbehandeling.

Trekken is het derde alternatief. Bij een kies met weinig gezond weefsel boven het tandvlees, een gebroken wortel of ernstig botverlies kan extractie verstandiger zijn. De tandarts weegt dan mee of de kies op termijn nog een kroon kan dragen en wat vervanging zou betekenen. Over de prestaties en bijbehorende tarieven in de mondzorg publiceert de KNMT jaarlijks een overzicht.

De keuze hangt dus zelden alleen af van de pijn. Het gaat om wat er nog te redden valt.

Wat de röntgenfoto laat zien

Een diagnose stel je niet op gevoel alleen. De tandarts test met koude prikkels en klopt voorzichtig op de kies om te zien of het bot eromheen gevoelig is. Daarna volgt een röntgenfoto.

Op die foto zie je de vorm en lengte van de kanalen, eventuele extra kanalen en een donkere plek rond de wortelpunt die op botafbraak wijst. Soms is een driedimensionale scan nodig bij een kies met een ingewikkelde wortelvorm. Zonder beeld blijft het gissen, en juist daar gaat het bij tandpijn vaak mis; eerder besteedden we al aandacht aan de oorzaken van kiespijn.

Zo verloopt de behandeling zelf

Je krijgt eerst een verdoving. Bij een flinke ontsteking werkt die soms minder goed, omdat ontstoken weefsel zuurder is; de tandarts kan dan extra of op een andere plek verdoven. Pijn tijdens de behandeling is geen vast onderdeel van het verhaal, en het is verstandig om het direct te melden als je toch iets voelt.

Daarna gaat er een rubberdam om de kies, een klein rubberen lapje dat de tand droog en vrij van speeksel houdt. Via een opening in het kauwvlak zoekt de tandarts de kanalen op, vaak met een operatiemicroscoop of loepbril. De kanalen worden met dunne vijltjes en spoelvloeistof schoongemaakt tot aan de wortelpunt en vervolgens luchtdicht gevuld. Tot slot komt er een noodvulling of definitieve opbouw in.

Stel: je zit op vrijdagmiddag met een bonzende kies en een dikke wang, en je eigen tandarts kan pas over een week. Dan kom je terecht bij een praktijk die deze ingreep vaak uitvoert, zoals bij een Wortelkanaalbehandeling Den Haag. Een endodontoloog, een tandarts die zich hierin heeft gespecialiseerd, komt in beeld bij moeilijk te bereiken of eerder behandelde kanalen.

Is een wortelkanaalbehandeling in twee delen?

Dat kan, maar hoeft niet. Een voortand met één kanaal is vaak in één zitting klaar. Bij een kies met drie of vier kanalen, of bij een actieve ontsteking, kiest de tandarts soms voor twee afspraken met een desinfecterend medicijn ertussen.

Praktijken verschillen hierin, en ook de tijd die voor een zitting wordt gepland. Vraag vooraf wat je kunt verwachten, zodat je weet hoeveel afspraken je moet inplannen. Bij praktijken als Dental Studio Den Haag staat het aantal zittingen doorgaans in de behandelplanning vermeld.

De eerste dagen erna

Na de behandeling kan de kies een paar dagen gevoelig zijn bij bijten. Dat hoort erbij en neemt meestal binnen een week af. Een gewone pijnstiller volstaat vaak.

Wat eet je in die periode? Zolang de verdoving werkt, kun je je wang of tong stukbijten zonder het te merken; wacht daarom met eten tot het gevoel terug is. Kies daarna een dag of twee voor zacht en lauw voedsel: yoghurt, soep, pasta, gestoofde groente. Kauw op de andere kant, zeker met een noodvulling, want die is minder sterk dan een definitieve.

Blijft de pijn na enkele dagen toenemen, komt er zwelling bij of voel je koorts, neem dan contact op met de praktijk.

Tot slot

Niet elke gevoelige kies hoeft ontzenuwd. Bij een beginnend gaatje of een nog gezonde zenuw kan een vulling of een afwachtende controle genoeg zijn. Is het pulpaweefsel afgestorven of het bot eromheen ontstoken, dan blijft er meestal maar één keuze over: behandelen of trekken. Niets doen laat de ontsteking in het kaakbot doorgaan.

Vraag je tandarts gerust naar de röntgenfoto en de alternatieven. Een goed gesprek over wat er nog te redden valt, helpt je kiezen.

De keuze hangt dus zelden alleen af van de pijn. Het gaat om wat er nog te redden valt.

Gerelateerde artikelen

Ergens tussen uw veertigste en vijftigste gebeurt er iets wat vrijwel niemand ontgaat: de menukaart in het restaurant gaat een stukje verder van u af, en het etiket op een…

Uren typen, klikken en scrollen: je polsen hebben het op een werkdag zwaarder dan je denkt. Steeds meer mensen krijgen last van tintelende vingers, een zeurende pijn in de pols…

Steeds meer mensen dragen een smartwatch om hun gezondheid in de gaten te houden. Waar deze slimme horloges vroeger vooral werden gebruikt om berichten te ontvangen of sportprestaties bij te…

Een ziekenhuisopname, een langdurige behandeling of leven met dementie kan veel vragen van iemand en van de mensen eromheen. Stress, onzekerheid en een gevoel van verlies van regie komen vaak…

Lage rugpijn is in Nederland een van de meest voorkomende redenen om naar de huisarts te gaan. Meestal verdwijnt de pijn binnen een paar weken vanzelf, zeker als je in…

Reactie

Plaats een opmerking

Onthoudt mijn naam en e-mailadres in de browser voor de volgende keer dat ik een opmerking plaats.