Blijf op de hoogte

Bijnierschorsinsufficiëntie uitgelicht

Dr. Anton Franken is internist-endocrinoloog in Isala te Zwolle én bestuurslid van BijnierNET. Hij legt uit wat bijnierschorsinsufficiëntie is, hoe je het vaststelt en welke klachten patiënten hebben.

Wat is bijnierschorsinsufficiëntie en welke vormen komen voor?

“Bijnierschorsinsufficiëntie is een heel zeldzame ziekte, in Nederland zijn naar schatting tussen de acht- en tienduizend patiënten. Bij bijnierschorsinsufficiëntie is de aanmaak van bijnierschorshormonen verminderd, waaronder cortisol. Als het probleem is gelegen in de bijnier zelf, spreken we van primaire bijnierschorsinsufficiëntie of de ziekte van Addison. De bijnieren worden voor hun hormoonproductie aangestuurd vanuit de hypofyse, een orgaan onderaan de hersenen. Als de hypofyse niet goed werkt, kan dat tot gevolg hebben dat de bijnieren ook niet goed werken. Dit noemen we secundaire bijnierschorsinsufficiëntie, dit is de meest voorkomende vorm. Dit ontstaat meestal na een operatie of door een tumor in of bij de hypofyse. De aandoening kan ook ontstaan als gevolg van medicijnen waar cortisol in is verwerkt. Je legt dan als het ware de hypofyse stil, met de bijnierschorsinsufficiëntie als gevolg. Deze vorm wordt wel de tertiaire vorm genoemd.”

Hoe wordt de diagnose gesteld?

“De ziekte manifesteert zich in het begin met vooral vage, algemene klachten. Als de hypofyse uitvalt als gevolg van een operatie, dan kun je er op bedacht zijn. Bij de primaire vorm is vaak sprake van een heel geleidelijk proces en wordt de diagnose pas laat gesteld. Ook omdat het een zeldzame aandoening is, staat het om begrijpelijke redenen niet altijd scherp op het netvlies van de huisarts. De diagnose voor primaire bijnierschorsinsufficiëntie wordt gesteld door de internist na biochemisch bloedonderzoek en een aanvullende Synacthen-test. Typerend voor de primaire vorm is een bruine huid, omdat de productie van melatonine is verhoogd. Dat geeft ook bruine handpalmen en -lijnen. De secundaire vorm wordt gediagnostiseerd aan de hand van bloedonderzoek.”

Welke symptomen ervaren patiënten?

“Aanhoudende vermoeidheid, zwakte, gewichtsverlies, misselijkheid en wat depressieve gevoelens. ’s Morgens moeilijk op gang kunnen komen. Bij primaire bijnierschorsinsufficiëntie zie je ook vaak de al genoemde bruine huid en een opvallende zouthonger. Bij de primaire vorm is er namelijk een tekort aan het hormoon fludrocortison, dat ook in de bijnierschors wordt aangemaakt. Dit hormoon speelt onder meer een rol bij de zouthuishouding in het lichaam. Bij de tweede vorm speelt dit niet, daar is alleen de cortisolafgifte ontregeld. Cortisol speelt een rol bij het onderdrukken van ontstekingen, het regelen van de bloeddruk en bij het slaap-waakritme. Dit wordt ook wel het stresshormoon genoemd.”

Dit artikel is financieel mogelijk gemaakt door Takeda. De hierin besproken meningen en ervaringen zijn afkomstig van de geïnterviewde personen, Takeda heeft geen invloed op de inhoud gehad.

C-ANPROM/NL//0539

Gerelateerde artikelen

In deze podcast praat Maarten Le Fevre van Deci Medical Partners over de zeldzame ziekte bijnierschorsinsufficiëntie met Johan de Graaf, voorzitter van de Nederlandse Hypofyse Stichting, en patiënte Lieke Opdam…

In de behandeling van bijnierschorsinsufficiëntie speelt de verpleegkundig specialist een belangrijke rol. Kirsten Davidse is verpleegkundig specialist in het Erasmus MC te Rotterdam. Zij vertelt over haar betekenis voor mensen met bijnierschorsinsufficiëntie.

Bijnierschorsinsufficiëntie wordt behandeld door een endocrinoloog. Endocriene klieren zijn organen die hormonen in de bloedbaan afscheiden, zoals de schildklier, hypofyse, alvleesklier, bijnier en de geslachtsklieren. Wat kan een endocrinoloog voor iemand met bijnierschorsinsufficiëntie betekenen en hoe ziet de zorg eruit? We spraken hierover met dr. Richard Feelders van het Erasmus MC te Rotterdam.

Dr. André van Beek is endocrinoloog en werkt in het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG).  Uit onderzoek dat hij leidde naar de optimale dosering van hydrocortison voor mensen met bijnierschorsinsufficiëntie…

In de behandeling van en het onderzoek naar bijnierschorsinsufficiëntie speelt een expertcentrum een essentiële rol. Prof. Dr. Henri Timmers is endocrinoloog en als voorzitter verbonden aan het Radboudumc Expertisecentrum Bijnierziekten…

Reactie

Plaats een opmerking

Onthoudt mijn naam en e-mailadres in de browser voor de volgende keer dat ik een opmerking plaats.