Verhoogde triglyceriden bij kinderen (hypertriglyceridemie)

Bij hypertriglyceridemie zijn de triglyceriden pathologisch verhoogd. Dit kan ook bij kinderen voorkomen. Internist Ingrid Jazet en kinderarts-endocrinoloog Hester Vlaardingerbroek bespreken in dit artikel de symptomen, gevolgen en verschillende oorzaken van verhoogde triglyceridenspiegels (waaronder lipodystrofie).

Triglyceriden

Triglyceriden zijn de meest voorkomende lipiden in het menselijk lichaam. Hun oorsprong is deels exogeen (voedselinname), deels endogeen (synthese door de lever). Ze dienen als substraat om overtollige energie op te slaan in adipocyten; al naar gelang de energetische behoefte zijn deze direct beschikbaar.⁵ Een zekere concentratie triglyceriden in het bloed is essentieel, maar als deze waarden worden overschreden, is er sprake van hypertriglyceridemie. Hierbij zijn naast de triglyceriden ook LDL-cholesterol en ApoB aangetast binnen het lipidenpanel.⁴ Er wordt bij kinderen de volgende verdeling⁹ gehanteerd voor triglyceridenwaarden:

Tabel 1

Verdeling triglyceridenwaarden bij kinderen⁹

Symptomen hypertriglyceridemie

Hypertriglyceridemie is meestal asymptomatisch, pas bij de ernstige vorm kunnen er de volgende klinische kenmerken^3,5,7 geobserveerd worden:

• Pijn in de buik, borst of rug
• Misselijkheid
• Xanthomen (zeldzaam bij kinderen⁴)
• Dyspneu (kortademigheid)
• Lipemia retinalis (crèmewitte of zalmroze gekleurde netvliesbloedvaten)
• Corneale arcus (grijswitte of blauwachtige ring rond het hoornvlies)

Oorzaken hypertriglyceridemie

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen primaire en secundaire hypertriglyceridemie.

Het primaire type ontstaat door genetische afwijkingen in de synthese en het metabolisme van triglyceriden, zoals Familiaire Gecombineerde Hyperlipidemie (FCH) of Familiaire Hypertriglyceridemie (FHTG).^2,3,6 Er is daarbij van nature een hogere concentratie triglyceriden in het bloed.

Het secundaire type is verworven en kan verschillende oorzaken^1,2,3,6,9 hebben, zoals obesitas, diabetes mellitus, vetrijk dieet, overmatig alcoholgebruik (zelden bij kinderen), nierziekte, zwangerschap en medicatie. Bij deze oorzaken is de concentratie triglyceriden in het bloed verhoogd door een excessieve inname van vetten of door verstoringen in het metabolisme.

Prevalentie hypertriglyceridemie

De prevalentie van hypertriglyceridemie bij kinderen ligt ongeveer tussen de 6% en 9%; bij kinderen met overgewicht of obesitas neemt dit toe naar ongeveer 14% tot 32%.⁸ De genetische aandoeningen van primaire hypertriglyceridemie zijn zeldzaam.² Ernstige hypertriglyceridemie (>500 mg/dL) komt bij minder dan 0,2% van kinderen met hypertriglyceridemie voor, maar heeft zeer waarschijnlijk een genetische oorzaak zoals bijvoorbeeld lipodystrofie (lees hieronder). Een gerichte genetische screening is bij deze waarden dan ook sterk aangeraden.²

Gevolgen en behandeling hypertriglyceridemie

Op korte termijn kan er vaak pancreatitis (alvleesklierontsteking) ontstaan, ook al bij kinderen. ^{1,2,3,4,6,7,9}  Op den duur kunnen er daarnaast hart- en vaatziekten ontstaan. ^1,2,3,4,6 Hoewel dit zelden voorkomt op kinderleeftijd,⁴ vergroten hoge triglyceridenwaarden het risico op volwassen leeftijd.⁸

Een aangepaste leefstijl, bestaande uit een vetarm dieet en intensieve fysieke activiteit is een eerste stap om de verhoogde triglyceridenwaarden te verlagen en normaliseren.^2,3,4,6,8,9 Bij volwassenen zijn daarnaast verminderd alcoholgebruik en stoppen met roken van toepassing. Als deze aanpassingen er niet in slagen de triglyceridenwaarden te normaliseren, of als er sprake is van zeer hoge waarden of pancreatitis, kan er medicamenteus behandeld worden.^2,3,4,6,8,9

Hypertriglyceridemie door lipodystrofie

Hypertriglyceridemie kan ook veroorzaakt worden door lipodystrofie. Bij deze zeldzame aandoening (aangeboren of verworven) ontbreekt het subcutaan vetweefsel over het hele lichaam of gedeeltelijk (al kan er in bepaalde gevallen op sommige plekken juist vetophoping zijn), en is er sprake van ectopische vetopslag, zoals in de lever, en zijn de triglyceridenwaarden in het bloed vanzelfsprekend verhoogd. Hypertriglyceridemie kan veroorzaakt worden door lipodystrofie als er sprake is van de volgende mogelijke kenmerken:

• Hypertriglyceridemie zonder duidelijke oorzaak, ook bij normaal gewicht of ondergewicht
• Een afwijkend uiterlijk:
  • Gebrek aan onderhuids vetweefsel over het hele lichaam of gedeeltelijk, dat niet verklaard kan worden door ondervoeding, trauma, of een ziekte; bij partiële vormen van lipodystrofie kan er op sommige plekken juist meer vetweefsel zijn
  • Gespierde of tengere bouw met prominente bloedvaten
  • Grote handen of voeten (vooral bij aangeboren gegeneraliseerde vorm)
  • Donkere, fluweelachtige plekken in de huidplooien zoals nek, oksels, of liezen (acanthosis nigricans)
  • Bij sommige vormen prominente navel of navelbreuk
  • Bij baby’s weinig babyvet, maar soms wel een bolle buik door een opgezette lever
  • Bij pubermeisjes het uitblijven van vrouwelijke vetverdeling
  • Bij de partiële vorm worden uiterlijke veranderingen soms pas in de puberteit zichtbaar
• Constant en sterk hongergevoel
• Metabole stoornissen, zoals insulineresistentie of diabetes mellitus type 2 met een zeer hoge insulinebehoefte; bij baby’s mogelijk verhoogde bloedsuikers/neonatale diabetes
• (Verdenking) steatose (leververvetting)
• Afwijkende hartfunctie of hartproblemen (hypertrofische cardiomyopathie of hartritmestoornissen)
• Pancreatitis
• Bij de verworven vorm mogelijk een auto-immuunziekte, zoals:
  • Juveniele dermatomyositis
  • Auto-immuun hepatitis
  • Diabetes mellitus type 1
  • Ook kunnen er complementafwijkingen voorkomen
• Andere kenmerken zijn hyperandrogenisme, levercirrose, en polycysteus-ovarium syndroom (PCOS) dat niet verklaard kan worden door obesitas

Een normale vetverdeling over het lichaam sluit lipodystrofie grotendeels uit. Het afwijkende uiterlijk moet veroorzaakt worden door dysfunctie van het onderhuids vetweefsel, en niet door ondervoeding, trauma, of een ziekte. Spuitplekken door insulinegebruik zijn geen lipodystrofie. Belangrijk is ook dat een familiaire aanleg van hypertriglyceridemie wordt uitgesloten.

Lipodystrofie kan de oorzaak zijn als er sprake is van hypertriglyceridemie in combinatie met:

• Insulineresistentie (bij oudere kinderen) en mogelijk steatose (leververvetting)
• De typische uiterlijke kenmerken
• Een constant en sterk hongergevoel

Afhankelijk van de ernst en het type lipodystrofie (partieel of gegeneraliseerd, en genetisch of verworven) kunnen er verschillen zijn in welke bovenstaande kenmerken aanwezig zijn en in welke mate.

Wat zijn de vervolgstappen?

Bij een vermoeden van lipodystrofie kan de behandelend arts telefonisch of via e-mail (lipodystrofie@lumc.nl) contact leggen met het expertisecentrum lipodystrofie van het LUMC.

Bronnen

1. Yuan, G., Al-Shali, K. Z., & Hegele, R. A. (2007). Hypertriglyceridemia: its etiology, effects and treatment. Canadian Medical Association Journal, 176(8), 1113-1120. http://doi.org/10.1503/cmaj.060963
2. Shah, A. S., & Wilson, D. P. (2016). Genetic disorders causing hypertriglyceridemia in children and adolescents. In Feingold, K. R., Ahmed, S. F., Anawalt B., et al. (Eds.), Endotext [Internet]. MDText.com, Inc. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK395571/
3. Pejic, R. N., & Lee, D. T. (2006). Hypertriglyceridemia. The Journal of the American Board of Family Medicine, 19(3), 310-316. http://doi.org/10.3122/jabfm.19.3.310
4. Interview met Dr. Ingrid Jazet en Dr. Hester Vlaardingerbroek
5. National Heart, Lung, and Blood Institute (2025). High Blood Triglycerides. http://www.nhlbi.nih.gov/health/high-blood-triglycerides
6. Simha, V. (2020). Management of hypertriglyceridemia. BMJ, 371, m3109. http://doi.org/10.1136/bmj.m3109
7. Medscape (2025). Hypertriglyceridemia Clinical Presentation: History, Physical Examination. http://emedicine.medscape.com/article/126568-clinical
8. Jung, M. K., & Yoo, E. G. (2018). Hypertriglyceridemia in obese children and adolescents. Journal of obesity & metabolic syndrome, 27(3), 143. http://doi.org/10.7570/jomes.2018.27.3.143
9. Peterson, A. L., Ashraf, A. P., Bachman, J., Hegele, R. A., Rashad, M., South, A. M., … & Wong, J. P. (2026). Screening, Diagnosis, and Management of Pediatric Hypertriglyceridemia: A Scientific Statement From the American Heart Association. Arteriosclerosis, Thrombosis, and Vascular Biology, 2026, 46:e000195. https://doi.org/10.1161/ATV.0000000000000195

Geïnterviewden

Dr. I.M. Jazet
Internist en coördinator expertisecentrum

Dr. H. Vlaardingerbroek
Kinderarts-endocrinoloog

Dit artikel is financieel mogelijk gemaakt door Chiesi Rare Diseases en inhoudelijk onafhankelijk tot stand gekomen. 18853 – APR 2026